Кижиниң амыдыралында шаг-үе эртип,
болуушкуннар хат-салгын дег, ыңай-бээр шуужуп, биске четтирбейн ырап бар
чыдарын эскерер бис.
«Ада
көрбээнин оглу көөр...» деп үлегер домак амыдыралдың делгемин, ханы уткалыын
сайгарып, угаап көөрүн чайгаар-ла албадай бээр. Бо үлегер домакка даянып алгаш,
тыва кижи бодунуң сактыышкыннарын салгалдан салгалче дамчыдып, чагып,
үүле-ижиниң дуржулгазын кадагалап келгенин база катап сагындырарын оралдаштым.
Эрткен үеде база бир көскү
ажылдакчыларның бирээзи – Тываның партия организациязын 40 ажыг чылдар
дургузунда удуртуп, тываларның чаа культуразының үндезинин салышкан Салчак
Калбак-Хөрекович Токаның чырыткылыг овур-хевири, үлегери чаа-чаа салгалдарга кижизидикчи
ужур-дузалыг болуп чорууру чугаажок. Ол чымыштыг улуг ажылдарга ажылдап
чорза-даа, тыва чечен чогаалды үндезилеп, тургусканнарның бирээзи.
Чогаал бижиир салым-чаяанныг
болганы-биле делегейге сурагжаан «Араттың сөзү» (1943-1963 чч.) деп трилогияның
автору. Бот-намдарлыг бо чогаал ССРЭ-ниң улустарының болгаш делегей чоннарының
чээрби тос аңгы-аңгы дылдарында очулдуртунган. Ат-сураглыг чогаалы дээш С. К. Тока
ССРЭ-ниң Сталин (ол үениң улуг күрүне шаңналы) шаңналынга төлептиг болган. Чогаалчывыстың
«Араттың сөзү» деп номунга бедик шаңналды алганындан бээр 70 чыл (1951 ч.) эрткенин үе херечилеп турары ол.
С. Токаның чогаалдарының долу
библиографиязын А. С. Пушкин аттыг Национал библиотеканың национал болгаш чурт-шинчилел
чогаалының килдизинде библиографтыг айтыкчыдан көрүп, таныжып ап болур.
Материалды И. Д. Ооржак белеткээн.
