«Эх, бо бойдустуң чаражын!

Тускай эртемим аайы-биле бүгү назынымда чер кезип,

улчуп чорааш, кандыг-кандыг эзим- аргаларны, хемнерни, дагларны,

ховуларны болгаш шынааларны көрбээн кижи дээр мени.

Ол хирезинде бойдустуң катаптаттынмас каас,

чараш чурумалдарын магадап ханмас-тыр мен ийин».

(Д. Сарыкай)

Дандар-оол Сарыкай 1932 ч. май 19-та Тыва Арат Республиканың Улуг-Хем кожууннуң Арысканда Хам-Дыт деп черге төрүттүнген.

Ол Улуг-Алаактың эге чада школазынга, Шагаан-Арыгның чеди чыл, Кызылдың 2 дугаар школаларынга өөренгеш, Москваның Даг институдун дооскаш, геолог мергежилди чедип алган.

Күш-ажылчы базымын Донбасстың, Караганданың, Экибазтузтуң хөмүр-даш шахталарындан эгелээн. Оон «Кызыл-Хавак» шахтазынга даг мастери бооп, Дус-Дагга участок эргелекчилеп, 1961-1970 чылдарда СЭКП Тыва обкомунуң бүдүрүлге болгаш транспорт килдизиниң инструкторунга, эргелекчизиниң оралакчызынга, 1970-1992 чылдарда Каа-Хемниң хөмүр-даш уургайынга ээлчег эргелекчизинден директорнуң оралакчызынга чедир, ол ышкаш «Шын» солуннуң килдис эргелекчизинге база ажылдаан.

Чогаал ажылын 1962 ч. эгелээн. Бирги чечен чугаазы «Ак биле Кара» «Улуг-Хем» сеткүүлүнге парлаттынган. Үе-шагы чеже-даа чымыштыг турган болза, ол номчукчуларга солун, янзы-бүрү омак-сөөк кижилер-биле эп-найыралды көргүскен база бодунуң ажыл-ишчи намдарынга, амыдырал-биле сырый холбаалыг чогаалдарны бижээн.

Баштайгы ному «Бустунмаан үүже» 1975 ч. чырыкче үнген. Тоожуда Бустуг-Чарык деп черниң чоок-кавызының казымал байлаан казып, шинчилеп турар геологтарның берге ажылын, оларның амыдыралын уран сөстүң күжү-биле номчукчуларга чедингир кылдыр таныштырган. Ооң бодунуң очулгазы-биле ол ном орус дыл кырында 1978 ч., а «Орук» деп чогаалдарының чыындызы 1994 ч. парлаттынган.

Өске авторлар-биле кады «Кывар даш» деп барымдаалыг очерктер номун үндүрген. Ооң чогаалдары «Сибирские огни», «Байкал» сеткүүлдерге, «Литературная газета» солунунга орус дылда парлаттынган. 

Дандар-оол Дыртыкович билдингир прозачы, 1982 ч. бээр ССРЭ-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү, Тываның культуразының алдарлыг ажылдакчызы. «Шылгараңгай күш-ажыл дээш» Владимир Ильич Ленинниң төрүттүнгенинден бээр 100 чыл оюн таварыштыр деп медаль-биле шаңнаткан. ССРЭ-ниң чогаадыкчылар болгаш рационализаторлар ниитилелиниң Дипломунуң эдилекчизи чораан.

Ол 2003 ч. мөчээн.