Сураглыг тыва журналист, бижикчи,
шүлүкчү Ондар Бораш Серемааевич, 1936 ч. октябрь 20-де, Сүт-Хɵл кожууннуң
Алдан-Маадыр сумузунуң, Алаш аксынга, ядыы арат ɵг-бүлениң хеймер оглу болуп тɵрүттүнген.
Төрээн иези чаш турда-ла чок болган. Ол
авазының аа сүдүн амзап кɵрбээн, кара чажындан эгелээш, чоок
төрелдериниң аразынга ɵскен. Ɵскүзүнге чалынмаан бичии Бораш Алдан-Маадыр эге
школазынга үжүк-бижикти, шору билир кылдыр, ɵɵренип апкан. Оон чоорту
амыдыралдың «аар-берге школазынга» дадыгып, бодунуң чүткүлдүүн көргүзүп, өɵредилгезин
эге школадан ыӊай уламчылаар арга чок болганы-биле, «Алдан-Маадыр» колхозунга
ада-иезиниӊ хоюн кадарып, күш-ажылчы намдарын эгелээн.
Шудургу, кызымаккайы-биле кандыг-даа
ажылды, «чажам дивес» кылыр чораан: чудук чүдүрүп, чугай ɵрттедип, почтага
солуннар чедирип дээш…
Бораш Ондар 1950 ч. бээр сеткилдиң
кыйгызы-биле республика, кожууннар солуннары-биле харылзаа тудуп, тыва
радиотелевидениениң штаттан дашкаар кɵдээ корреспондентизи болуп, чогаадыкчы
ёзу-биле ажылдап чораан.
Бораш Серемааевич чогаал ажылын 1970 ч.
эгелээн. 1973 ч. ооӊ «Элдеп кожа» деп шүлүү «Тываныӊ аныяктары» солунга
парлаттынган. Оон чоорту чогаал ажылынга хɵнүгүп, шүлүктер, шүлүктээн
тывызыктар, ажыг дустуг шоодуглар номнарын номчукчуларга сɵӊнээн. Ооӊ
чогаалдары бодунуу-биле бир тускай, амыдыралдан укталган, кɵдээ тыва кижиниӊ
сеткил-сагыжын чедимчелиг илереткени-биле онзагай, чер-чуртун алгап-мактаан, мөзү-бүдүш,
ёзу-чаңчылдар, ужурлар дугайында шүлүктерни хөйү-биле бижээн.
Авторнуӊ баштайгы «Хая чугу» деп ному
1999 ч. чырык кɵрген. Ооӊ соон дарый чогаалчыныӊ «Тыппазы чок тывызыктарым»
(2001), «Хаадаӊмаа» (2006), «Күзээл, чүрээм» (2011), «Сени бодап» (2011),
«Сүүзүннүг шүлүктерим, ужурлуг угаадыгларым, шоӊнап кааптар шоодугларым» (2016)
деп чыындылары удаа-дараа үнгүлээн.
Бораш Ондар культура шугумунга дыка үр
чылдарда үре-түңнелдиг ажылдаан. Ол Тыва Республиканың культуразының алдарлыг
ажылдакчызы, Россияның болгаш Тываның
Журналистер эвилелиниң база Тываның Чогаалчылар эвилелиниң кежигʏнʏ, Тыва
Республиканыӊ «Күш-ажылчы шылгарал дээш» деп медалыныӊ эдилекчизи, Сүт-Хɵл
кожууннуң хүндүлүг хамаатызы чораан.
Ажыл-ишке харам чокка тɵккен дерим,
Амыдырал алгап мактаан шүлүктерим.
Катаптавас чуртталгамныӊ эрткен оруу,
Каш-даа чылда салгал дамчып чоруур
болзун.
(Бораш Ондар)
