Тыва Республиканың А. С. Пушкин аттыг национал ном саңы Ада-чурт камгалакчыларының база Тиилелгениң 80 чыл оюнга тураскааткан «Номчу, Тыва!» деп ном фестивалын бедик көдүрлүүшкүннүг эрттирген.
«Номчу, Тыва!» деп ном фестивалы улуг чырык, делгем көрүштүг байырлал, ол дээрге чогаалчыларның, номчукчуларның, эртемденнерниң, номга ынактарның, ном саңының ажылдакчыларының чаңгыс черде чыглып, арга-сүме солчуп, чаа-чаа ажыктыг медээлерни дыңнап, көрүп, арга-сүме солушкан , эң-не кол чүүл – номга ынакшыл дугайында байырлал болган.
Ук ном байырлалы дөрт янзы темалыг солун шөлчүгештерге хувааттынган: чурт-шинчилел чогаалы, патриоттуг, чогаадыкчы болгаш бичии уругларга.
Фестивальдың тускай чалаттырган, хүндүлүг аалчылары Новосибрск хоорайдан аныяк чогаалчы Анастасия Перкова. Ол «Ирга», «МИФ», «АСТ» үндүрүлге черлериниң редактору, аныяктарның национал литература шаңналының лауреады, фэнтези төөгүлүг чогаалдарның автору.
Елена Бурак – уруглар чогаалчызы, Уруглар Чогаалының эвилелиниң кежигүнү, Корней Чуковский аттыг шаңналдың эдилекчизи,10 ажыг номнарның автору. Ном саңынга боттарының элээн хөй номнарын белекке бергеннер. База ол ышкаш фестивальга келген аныяктарның, номчукчуларның хөйүн олар магадап, «Номга сонуургалдыглар, номчуттунарынга ынактар хөй-дүр» дээрзин демдеглээннер.
Ол ышкаш М. Кенин-Лопсанның 100 чыл оюнга тураскааткан регион чергелиг биче проза мөөрейиниң тиилекчилери: аныяк шүлүкчү, драматург Кежик Конзай, национал школа хөгжүдер институдунуң тыва дыл лабораториязының эргелекчизи Чойгана Сарыглар, Кызылдың 9 дугаар школа-гимназиязының даштыкы дыл башкызы Мөңгүн-Сай Ондар. Оларның мөөрейге бижээн чогаалдары: «Чавага», «Болчаг», «Күзүңгү», кол маадырлары: Шыдар, Ай-кыс, Хартык-Хам кырган-ачай, Хенче сугларның дугайында чугаалааннар. Чогаалдарны номчукчулар аажок сонуургап, канчап чогаал бижип эгелээни дээш, өске-даа солун айтырыгларны катап-катап аныяк чогаалчыларга салып турганнар. Аныяк авторларның чогаалдарын ном кылдыр үндүрерин келген сургуулдар, номчукчулар дилеп турган.
Ада-чурт камгалакчыларының чылынга тураскаадып, боттарының чогаалдарының темазы мөзү-шынар, патриотчу кижизидилге, хүн бүрүде амыдырал-чуртталганың онзагай болуушкуннарын чырыткан солун номнарның авторлары: Борис Балчий-оол, Юрий Дарбаа, Чечена Монгуш база орус дыл кырында бижип чоруур, аныяк шүлүкчү Антон Монгуш киришкен.
Фестивальдың база бир онзагай кезээ « Патриотчу чорук шүлүктерде, ырыларда» деп республика чергелиг аянныг номчулга, ырылар мөөрейи болган.Ол бедик деңнелге эрткен. Киржикчилерниң хөй кезии кожууннардан, эң улуг назылыг киржикчи 70 ажыг харлыг, Чаа-Хөлден Сандуу Елена «Дагын катап дарлатпас бис» деп ырыны ыяңгылыг күүсеткеш, шииткекчи кылдыр чалаттырган, Тываның Улустуң артизи Анзат Кууларның мурнундан тускай шаңналды алган. Чөөн-Хемчиктен Шолбан Ооржак 1-ги черге төлептиг болган. Аянныг номчулга мөөрейинге Кызылдың хоочуннар бажыңындан Ондар Шангыр, Дардаш Монгуш шылгарааннар, а өөреникчилерден: Экер Монгуш, Чойган Эртине, Даяна Сат тиилекчилер санынче киргеннер.
Номну номчууру – кайгамчыктыг делегейже чаа эжикти ажыдып киргени-биле дөмей болур, ол чедиишкин, кижини чымчак, чылыг сеткилге, шынчы, дидим болгаш чөптүг чорукка кижизидип, өөретпишаан, олар биске эң-не эки бодалдарны дамчыдып бээр. Ынчангаш мындыг ажыктыг ном байырлалы чылдың-на чаңчылчаан хевирге болуп турар болза, дыка-ла солун, дээштиг - дир дээрзин, келген аалчылар, киржикчилер сагыш-сеткилинден чугаалап турганнар.
«Номчу,Тыва!» деп ном фестивалы келген аалчыларга, сургуулдарга, номга ынактарга улуг сонуургалды оттуруп, чаа-чаа бодалдарның төрүттүнер чери, уран чүүлдүң, номга ынактарның бурунгаар сайзыраар чырык, чылыг одаа болуп, уттундурбас болуп арткан.
