Салчак Лопсан Сотпаевич – Тываның эң баштайгы, дээди эртем чедип алган, эртемдени, тыва үжүк-бижиктиң тургузукчуларының бирээзи, өөредилге номнарының болгаш эртем ажылдарының автору, редактору, билдилиг очулдурукчу, бедик мергежилдиг күрүне ажылдакчызы, СССР-ниң журналистер Эвилелиниң кежигүнү чораан.

Ол 1909 ч. апрель 5-те Бай-Тайга кожууннуӊ Көп-Сөөк сумузунга, хөй ажы-төлдүг, малчын араттыӊ өг-бүлезинге төрүттүнген.

1931 ч. Москвага Чөөн-чүктүң ажылчы чоннарының университедин чедиишкинниг дооскаш, Чөөн-Хемчиктиң нам кожкомунга ийиги секретарынга ажылдап эгелээн. Ооң соонда Тываның ном үндүрер чериниң баштайгы директорунга, орустап бижиири, чугаалаары болбаазыраңгай кижи боорга ТАР-ның Төп Кооптуң Минусинск хоорайда төлээзи кылдыр томуйлаткан. Культура яамызының оралакчы сайыдынга, Биче Хурал Президиумунда албан-херектиң, чырыдыышкын яамызының эртем килдизиниң эргелекчизи бооп ажылдап келген. 1955 ч. эгелээш, амыдыралының сөөлгү хүннеринге чедир «Шын» солунга очулдурукчулап, корреспондентилеп чораан.

1930 ч. эгелээш-ле, ооң ажыл-чорудулгазы, чонну үжүк-бижикке өөредириниң, өөредилге номнарын белеткээриниң, Тываның төөгүзүн шинчилээриниң айтырыглары-биле быжыг холбаалыг болган.

Салчак Лопсанның кылган ажылдары хөй, 10 ажыг номнарның автору, редактору, очулдурукчузу. Чижээ: 1932 ч. баштайгы «Тыва-орус тойул бижиин» (словарь) тургускан, «Тыва домак» (1936) деп номчулга номун ол үениң улустары аажок үнелеп, номчуп, өөренип чораан. «Улуг улус көөр үжүк» (1942), «Үжүк дүрүмү» (1943) дээш, оон-даа өске ажылдары үнгүлээн. Ол бодунуң үезиниң делгем билиглиг кижилериниң бирээзи чораан, орус, моол, түрк дылдарга хостуг чугаалажыр турган.

Лопсан Сотпааевич – тыва эртемденнерниң аразындан бир дугаар эртемниң улуг оруунче шымнып кирген кижи. Ол үеде чон ону хүндүлээр, «Эртемден» деп шолалаар турган. Тывага культура революциязының эң идепкейлиг киржикчизи, үжүк-бижиктиң тургузукчуларының, шинчилекчилериниң бирээзи, баштайгы тыва дыл эртемдени. Ооң ады төөгүге артар.

Материалды И. Д. Ооржак белеткээн.