Шагаа деп сөстү адаптарга, каракка чайгаар-ла тыва чемнер, хептер, өглер, оюн-тоглаа, хүрээлер, чаа чылдың үнген хүнүнче уткуй тос-карак-биле сүттүг шайын чажып, чалбарган ава кижи көстүп келир.

Бо бүгүнү тыва чон шаандан тура сагып, чылдан чылче салгалдарга чаагай чаңчылдарны дамчыдып келген. Тыва чоннуң чаңчылдарының, байырлалдарының, аас чогаалының, ажы-чеминиң, хептериниң дугайында эртемденнерниң, чогаалчыларның бижээн номнарындан билип таныжып ап турар бис.

Библиотеканыӊ тураскаалдыг номнарның секторунда А. В. Адриановтуң «Шага. Сойотскiй Новый Годъ», Г. Н. Курбатскийниң, А. П. Потаповтуң, М. Б. Кенин-Лопсанның тыва чоннуң чаагай чаңчылдарының культуразынга тураскааткан ажылдары «Шаг барды – Шагаа келди!» деп номнар делгелгезинде салдынган.

«Шагааның дөзү болгаш ёзу-чаңчылдары» деп байырлалга тураскааткан төгерик ширээниң материалдарын парлаан номда байырлалдың төөгүзү, ёзу-чурумнуг кылдыныглары, оюннары бижиттинген. Улустуң аас чогаалы: тывызыктар, үлегер домактар, улустуң тоолдары делгелгеде аңгылаттынган.

Делгелгеде тыва эр база кыс кижилерниң эдилелдери: оттук, бижек, кымчы, чавага, каасталгалар аптаразы, чинчи-шурулар, тос-карак база тыва хептер делгелгени улам-на каастап турар.

Хүндүлүг номчукчулар, «Шаг барды – Шагаа келди» деп номнар делгелгезинче силерни чалавышаан, чараш байырлалывыс Шагаа таварыштыр силерге аас-кежикти, өг-бүлеңерге чедиишкиннерни күзедивис!