(1941–2008)
Эдуард Люндупович Донгак – билдингир прозачы, шиичи, журналист, очулдурукчу, ССРЭ-ниң Журналистер, Россияның Чогаалчылар эвилелдериниң кежигүнү, «М. А. Шолоховтуң 100 харлаан медалының» эдилекчизи,Тыва Республиканың культуразының алдарлыг ажылдакчызы чораан.
Ол 1941 ч. март 1-де Өвүр кожууннуң Дус-Даг сумузунуң Чоза деп черге арат өг-бүлеге төрүттүнген. Бичии Эзир-оол (бичиизинден шола ады) угундан-на чогаалчы төрелдерлиг оол болган. Тываның Улустуң чогаалчызы Степан Сарыг-оол ооң төрел даайы, авазының акызы, а тыва сатира, оюн-баштак чогаалдарның үндезилекчизи Түлүш Кызыл-оол база ооң чоок төрели. Ынчангаш ол Өвүр Дус-Дагның салгал дамчаан чогаалчыларының аразынга өскен.
Торгалыг ортумак школазын, Кызылдың башкы училищезин дооскан. Школаларга башкылап, «Тываның аныяктары», «Шын» солуннарга, Тыва телерадиокомпанияга корреспондентилеп, Республиканың Чогаалчылар эвилелинге консультантылап, ол-ла организацияның харыысалгалыг секретары бооп, дараазында чылдарда Тываның ном үндүрер черинге редакторлап ажылдап чораан.
Чогаал ажылынче 1965 ч. эгелеп кирген. Ооӊ баштайгы ному «Талыгырда чаӊгы» (1978), дараазында «Чолдак аңчының чугаалары» (1982), «Эрги хонаштар» (1983), «Сыын чады» (1986), «Хөлегеден дескеш» (1990), «Бүрен ховузунуң чажыды» (1990), «Салымның шаажызы» (1995), «Эрлик оран киргеш келдим» (1997), «Көдээлейни көргенимде» (1998), «Кулузун шынаазы чурттуг оолдар» (2006), «Четкерлерге чагааларым» (2006), «Меңниг-Сегел» (2008), «Оспаксыралдың тоожузу» (2008), «Хөгжүмчү бора-хирилээлер» (2008), «Кежик-кыс» (2010). Ниитизи-биле 16 проза номнарыныӊ автору. 2019 ч. ооң чогаалдарының чыындызын «Школаның ном саңы» деп регионалдыг төлевилелдиң программазын боттандырары-биле парлаан.
Ол очулга ажылынга база күжүн шенээн, А. П. Чеховтуӊ чогаалдарын тыва дылче очулдурган. Чаңгыс актылыг «Чалым-Хая» (1984) деп шииниң база «Алдар-ат – ажыл-иште» (1988) деп очерктиң автору. Ооң чогаалдары орус дылга база үнгүлээн. «Ак-көк хемнер», «Хек-даван» деп чыындыларны редакторлап, үндүрүп, чогаалга сонуургалдыгларны деткип, аныяк чогаалчыларга арга-сүмезин берип чораан.
Эдуард Донгак хөй чылдарның дургузунда амыдыралын журналистика ажылы-биле холбап, чонну дүвүредип, хөлзедип чоруур айтырыгларны чырыдып, херек кырында амыдыралда болуп турар болуушкуннарны номчукчуларга чедирип, оларның чагаалары-биле чоок таныжып, кожуун, суурларже удаа-дараа үнүүшкүннерни бо-ла кылыр чораан. Ынчангаш авторнуң чогаалдарының чончу хөөннүг болганының бир чылдагааны ооң чон-биле сырый харылзаалыг ажылдап чораанының бадыткалы.
Шылгараңгай чогаалчы 67 харлыг назынында, аар аарааш, мөчээн.
Үениң чидиг айтырыгларын хөйү-биле көдүрүп, сагыш-сеткилин, үзел-бодалын дидим, хостуу-биле илередип чораан салым-чаяанныг чогаалчы Эдуард Донгактың амыдыралдың янзы-бүрү талаларын көргүскен, бир тускай онзагай аян-биле бижиттинген номнарын сонуургап номчуурун сүмеледивис.
Материалды И. Д. Ооржак белеткээн.
