Шулуу Давааевич Куулар – көскү күрүне болгаш хөй-ниити
ажылдакчызы, Тываның күш-культуразының алдарлыг
ажылдакчызы, «Күш-ажылдың Кызыл Тук», «Октябрь» орденнериниң эдилекчизи, Кызыл хоорайның Хүндүлүг
хамаатызы чораан.
Ол 1930 ч. ноябрь 25-те Чөөн-Хемчик кожууннуң Чыргакы
чоогунда Белдир-Оваа деп черге, хөй ажы-төлдүг, малчын араттың өг-бүлезинге
төрүттүнген. Бичиизинден эгелээш, чугаакыр, айбыга чажам дивес, эрес-шоваа оол
бооп өзүп келген. 13 харлыындан эгелеп, бот-башкарлып ажылдап кирипкен. 1947–1950
чылдарда МЧАЭ-ниң комсомол организациязының секретарынга ажылдап турган. Туран
хоорайга көдээ ажыл-агыйга ажылдаар бухгалтер мергежилдиң түр курстарынга
өөренип алгаш, шериг албанынче баргыже чедир суурнуң санакчы-бухгалтери бооп
ажылдаан. Шеригден халажып келгеш, Чөөн-Хемчик райкомунуң ниити килдис
эргелекчизинге ажылдай берген. 1955–1958 чылдарда областың совпартшколазынга
өөренип алгаш, «Хорум-Даг»
колхозунга партком секретарынга соңгуткан. 1958 ч. бежен муңчуларның санынга
кирип, «Большевик»
колхозтуң даргазынга депшиткен. Кыска хуусаа иштинде колхозтуң ажыл-ижи
көскүзү-биле шуудап, мурнакчылар одуруунга санадып эгелээн. 1964 ч. кожууннуң
бирги секретарынга томуйлаткан. Ооң удуртулгазы-биле кожуун ажыл-агый, уран
чүүл талазы-биле бедик көргүзүглерлиг болуп турган. Ол үениң мурнакчы хойжулары:
Монгуш Чола, Ооржак Лопсанчап, Ооржак Дажы-Намчал Социалистиг Күш-ажылдың
маадырлары болганнар. 1974 ч. Ш. Д. Кууларны Кызыл хоорайның күүсекчи
комитединиң даргазынга томуйлаан. Найысылалдың социал-экономиктиг сайзыралынга
ээ харыысалгалыын көргүзүп, чоннуң ажыл-амыдыралы, тудуг-суур, чаагайжыдылга, ногаанчыдылга,
хандырылга талазы-биле көскү, шудургу ажылдарны кылып, бүгү күжүн, билиин харам
чокка берип, «карак кызыл»
сеткилинден бердинип, ажылдап чораан удуртукчу.
1985 ч. ону Тыва АССР-ниң Сайыттар Чөвүлелиниң херектер
башкарар килдизинге, 1992 ч. бээр ТР-ниң Чазааның хыналда эргелелин башкарып
ажылдаан. 20 чыл дургузунда Национал хүреш федерациязын билдилиг удуртуп
келген. Спорттуң дээди мергежил школазының оралакчызынга болгаш «Спортчу алдар музейин» тургузуп, ону ажыдып, ооң директорунга амыдыралының
сөөлгү хүннеринге чедир даргалап келген.
Шулуу Давааевич Куулар Тываның бурунгаар чечектелип
хөгжүүрүнге киирип чораан үре-түңнелдиг ажыл-ишчи күжү кажан-даа уттундурбас. «Эки кылган ажыл, элеп
читпес алдар!». Ооң бөдүүн, чончу, ажылчын мөзү-бүдүжүн чон сактып, чырык адын
мөңгежидип, хоорайның мурнуу талазында чуртталга бажыңнарының бир кудумчузун
ооң ады-биле адаан. «ХХ чүс чылда Тываның алдарлыг кижилери» деп Күрүне номунда ады кирген.
Материалды И. Д. Ооржак белеткээн
