Анай-Хаак Донгак – В. Ш. Көк-оол аттыг
национал хөгжүм-шии театрының шии артизи, Тыва Республиканың алдарлыг артизи (2018).
Ол 1970 ч. март 17-де
Чөөн-Хемчик кожууннуң ат-алдарлыг маадырларның чурту Чадаанага хөй ажы-төлдүг
өг-бүлениң, ийи оолдуң, 5 кыстың 4 дугаар уруу болуп, чырык черге чаяаттынган. Бичиизинден тура
чугаакыр, эрес-шоваа, шимченгир, бодунуң шаа-биле авазынга дузалажып,
дуңмаларын карактажып өзүп келген. Школачы чылдарындан-на өөредилгезинге чүткүлдүг,
клазынга, школага эрттип турган янзы-бүрү хемчеглерге идепкейлии-биле киржир
турган. Өөренип тургаш «Кым болур сен? Күзелиң чүл?» деп айтырыгларга, ол
боданмас-даа «ак халаттыг эмчи» болур мен дээр турган. 9
дугаар классты доозупкаш, бир-ле хүн, «Тываның аныяктары» солунундан Кызылдың уран чүүл училищезинче сургуулдар
хүлээп алыр деп чарлалды номчааш, сагыш-сеткили чайгаар хөлзеп, «Канчап билир кире бээр чадавас мен, артист болурга база
эки-ле-дир» деп бодал-биле, ада-иезиниң арга-сүмезин база дыңнааш,
Кызылче аъттаныпкан. Чеде бээрге күзелдиг уруглар хөй болган, Анай-Хаак дүвүреп
турза-даа, кирериниң шылгалдаларын илдик чокка дужаап алгаш, актёр мергежилинге
өөренип эгелээн. Ук училищени дооскаш, мергежилинге сонуургалы улгадып, улам-на
бедидип алыр сорулга-биле, ол-ла чылын Санкт-Петербургтуң Театр уран чүүлүнүң
күрүне академиязынче кирип алган. 1994 ч. ол өөредилге черин чедиишкинниг
доозуп алгаш, баштайгы ажылчын изин хөгжүм-шии театрының актёру болуп, күзелдии-биле
ажылдап кирипкен. Оон эгелээш-ле, ол театрның сценазынга ойнаар
овур-хевирлеринге ыяк белеткенип, көрүкчүлерниң сонуургаар, ынак артизи
апарган.
Анай-Хаак Донгак сценага 30 ажыг аңгы-аңгы овур-хевирлерни онзагай аянныг
ойнап, эш-өөрүнүң бүзүрелин, чоннуң бедик үнелелин чаалап ап келген.
Чижээ: К-Э Кудажының «Дирдэ-Макто» деп шиизинде – Чыжыргананың,
өлүм чок «Хайыраан ботта» – Салбакайның, А. Даржайның «Чадаганда»- Аңчы-Кадының, У. Шекспирниң «Лир Хаанда» – Корделияның, Х. Ширин-оолдуң «Хостуг Тывада» – Анайның дээш, өске-даа
рольдарны ойнааны бир-ле хуулгаазын, кайгамчык.
Ол бодунуң эң-не ынак, сонуурганчыг
кылдыр ойнаан ролюнга «Беш меге, алды арга» деп шииде аныяк кыс Меджиниң
овур-хевирин сеткилимче киир ойнааным, уттундурбас деп санап чоруур. Сибирьниң
2 дугаар театр фестиваль-мөөрейинге Анай-Хаак Донгак Еврипидтиң «Медея» деп трагедиязындан
үзүндүнү көргүскеш, 3 дугаар чергениң лауреады деп атка төлептиг болуп, «Аар-берге бурунгу овур-хевирни
национал аажы-чаңга таарыштыр боттандырганы» (2014) деп дипломну чаалап алган.
Анай-Хаак Арапчоровна тускай салым-чаяанныг,
даанган овур-хевирлерин көрүкчүлерниң сагыш-сеткилин хөлзедир, чоок ойнап
шыдаарын бадыткап чоруур, мергежилинге бердинген артист.
Чоннуң үнелелин чаалап ап чоруур
артизивиске ТР-ниӊ А. С. Пушкин аттыг Национал ном саңының мурнундан төрүттүнген
хүнү таварыштыр чылыг, чымчак байырывыс чедирбишаан, быжыг кадыкшылды, өөрүшкү-маңнайны
күзевишаан, онзагай, солун овур-хевирлери-биле улам-на көрүкчүлерниң
сонуургалын оттуруп, тура-соруу кезээде бедик болурун йөрээдивис!
Материалды И. Д. Ооржак белеткээн
