Бюрбе Саая Манмыровичиниң 100 харлаанынга ( 1924-2012)

5 декабря 2024, Четверг

Билдингир, бедик мергежилдиг композитор Бюрбе Саая Манмырович – Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, РФ-ниң культуразының болгаш уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы, РФ -ниң композиторлар Эвилелиниң кежигүнү, Тывага симфониктиг ыры-хөгжүмнүң баштайгы тургузукчуларының бирээзи чораан.

Ол 1924 чылдың декабрь 5-те, меңги дожу кайы ырактан мөңгүннелип көстүп чыдар, Мөңгүн-Тайга кожууннуң Хүрең-Тайга сумузунуң Кыштаг – Өдек деп черге, он ажы-төлдүг араттың өг-бүлезинге, дөрт дугаар оглу болуп төрүттүнген.

Чивең-Дарган биле Оруспайның ортун оглу Бюрбе кара чажындан ыры-хөгжүмге сундулуу-биле оларның өске ажы-төлүнден ылгалдыг өзүп келген. Ачазы, Чивең-Дарган усчу дарган, тыва хөгжүм херекселдерин шуптузун кылыр, оларга ойнаар боорга, бичии оол адазының салдары-биле, ылаңгыя игилге аажок ойнаар турган. Ол үениң аайы-биле бичии Бюрбе школа эжии ажып, чаңгыс класс-даа доозуп көрбээн. Ындындан салым-чаяанныг болганы-биле үжүк-бижикти бодунуң кызымаа-биле өөренип алган.

1954 ч Ленинградтың Чайковский аттыг консерваториязының чанында хөгжүм училищезинче киргеш, композитор-теоретик мергежилди чедип алган. 1958 ч Минусинскиниң культура-чырыдыышкын училищезиниң танцы бөлүүн дооскаш, Кызылга Улусчу чогаадылга бажыңының директорунга, 1959 ч ыраажылар ниитилелиниң баштаар чериниң даргазынга ажылдаан. 1963 ч Москваның күрүне консерваториязынга стажёрлап өөренгеш, «Чечек» деп операны бижээн.

Саая Мыңмырович удуртур, баштаар ажылдарга база салым-чаяанын көргүзүп, 1985 чылга чедир Республиканың ыраажылар ниитилелиниң харыысалгалыг секретарынга ажылдап тургаш, пенсияже үнгеш-даа, Республиканың башкылар билии бедидер институдунга хөй чылдарда ажылдаан.

Ооң бижээн номнары: Күш-ажылга мактал. Ырлар чыындызы, (1958 ч), Ниити школаларга хрестоматия. Ырлар чыындызы (1960 ч), Уруглар ырларының чыындызы (1980 ч.), Ырлар чыындызы (1990 ч), Шүлүктер, чечен чугаалар, очерктер, кыска тоожулар чыындызы ( 1994 ч.), Салгын ыры. Ырлар чыындызы (1996 ч.), Эге класстарга ырлар чыындызы (1999 ч.), Чечектелген Тывам. Ырлар чыындызы (2003 ч.) ол ышкаш улуг хемчээлдиг хөгжүм чогаалдарын бижээн.

Саая Мынмырович- биче сеткилдиг, ажылгыр, угаан-бодалы ыракшылдыг, хөй талалыг композитор, уран –чечен хөгжүмчү, ыраажы. Аныяк салгалга төлептиг үлегер – чижек бооп,ооң кылып бүдүрген ажыл-херээ мөңгеде арткан.

Материалды И.Д.Ооржак белеткээн.

Предыдущая новость

Следующая новость

Последние новости

18 марта, Среда

Норбу Тамара Чаш-ооловнаның 105 харлаанынга

Норбу Тамара Чаш-ооловна – сураглыг күрүне ажылдакчызы, хөй-ниитижи, Тываның Профэвилелдер баштыңчызы (1959–1982), Дээди Чөвүлелдиң баштайгы даргазы, хөй чылдар дургузунда республиканың Херээженнер чөвүлелиниң удуртукчузу, Алдан-Маадыр аттыг чурт-шинчилел музейиниң директору (1985–1989), Тураскаалдар камгалаарының тыва ниитилелиниң харыысалгалыг секретары, дайынның болгаш күш-ажылдың хоочуннар чөвүлелиниң даргазы, «Күш-ажылдың Кызыл Тук», «Хүндүткелдиң демдээ», «Тайбың болгаш найырал» орденнериниң эдилекчизи,Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы (2006), Кызыл хоорайның хүндүлүг хамаатызы (2004) чораан.

15 марта, Воскресенье

Хензиг-оол Күжүгет Балдановичиниң 100 харлаанынга

Хензиг-оол Күжүгет Балданович – тыва цирктиң үндезилекчилериниң бирээзи, жонглёр, эквилибрист, РСФСР-ниң алдарлыг артизи (1969), Тыва АССР-ниң Улустуң артизи (1964), бодунуң салым-чаяанныг уран чүүлү-биле төрээн чуртун хөй-хөй күрүнелерге алдаржыдып, чүгле тыва эвес, российжи цирктиң билдингир артистериниң бирээзи чораан.

14 марта, Суббота

В Национальной библиотеке сегодня прошли дебаты на тему: «Высшее образование — необходимость или устаревший стереотип»

В дебатах участвовали школьники Государственного лицея и второй школы Кызыла. Модератором игры выступил Илья Кудрин, лектор Российского общества «Знание».