Уйгу чок Улуг-Хем — Тыва Республиканың улустуң чогаалчызы Кызыл-Эник Кыргысович Кудажының чонга нептереп тараан, сураглыг дөрт томнуг роман-эпопеязы.

• Бирги Кара томда болуушкуннар чээрбиги чүс чылдың эгезинде, Тываның төөгүзүнде онзагай үе - ооң кыдат Цин империяның дарлалындан хосталып, хаанныг Россияның составынга кирген үезинде болуп турар.

• Ийиги Кызыл томда чогаалчы Тывага болуп эрткен хувискаалчы болуушкуннарның салдары-биле кол маадырларның (Буян, Соскар, Саванды болгаш оон-даа өске) аңгының бот-медерелиниң көдүрлүүшкүнүнүң, Тыва Арат Республиканың тускайлаң догуннаары дээш база Тыва Улусчу-Хувискаалчы намын тургузары дээш демиселиниң дугайында бижип турар.

• Үшкү Мөңгүн томда чугаа Тыва Арат Республикада чоннуң чаа чуртталга дээш демиселиниң тиилелгези база Тыва Улусчу-Хувискаалчы намын тургусканы дугайында чоруп турар. Номчукчулар база-ла катап ынак маадырлары-биле (Буян, Анай-Кара, Соскар, Саванды, Губанов дээш оон-даа өске) ужуражыр. Чогаалдың сюжединче таарымчалыы кончуг кылдыр төөгүде көскү черни ээлеп турар кижирлерниң (Буян-Бадыргы, Күрседи, Шагдыржапа, Данчая, Хемчик-оола, Тока, Чугунов) овурун киирген. Чогаалчы барымдаа кылдыр элээн хөй архив материалдарын ажыглаан.

• Дөрткү алдын томда ооң маадырларының ТАР болгаш Тываның Совет Эвилелинге каттышканының соонда үелерде амыдыралының дугайында тоожуп бижип турар.

"Чоннуң дайзыннары" деп нүгүлдеткен актыг кижилерге хамаарыштыр каржы-дерзии репрессиялар, арат ажыл-агыйларын чок кылганы, чоннуң чаңчыл болгаш культуразын узуткап турганы, Ада-чурттуң Улуг дайынынга тываларның киржилгези дээн ышкаш төөгүнүң тодаргай болуушкуннарын автор оюп эртпейн, оларны маадырларның салым-чолу-биле холбап көргүскен.