Альберт Кировович Хомушку – артист, композитор, режиссёр, Тываның уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы,
ТР-ниң культура яамызының театр уран чүүлүнүң талазы-биле шаңналының лауреады, Тываның
композиторлар болгаш чогаалчылар Эвилелдериниң кежигүнү.
Ол 1964 ч. октябрь 11-де Кызыл
хоорайга, ус-шеверлерниң чурту Бай-Тайга чурттуг Тываның каш дакпыр алдарлыг
мөгези, Киров Хунажыковичиниң өг-бүлезинге төрүттүнген. Алик элээди
чылдарындан-на шимченгир, эш-өөрзүрек, оларның аразынга бир-ле солун чүүл
дугайында чугаалаан, каттырткан турар. «Кижи болуру чажындан» дижир, бичиизинден-не ырлаарынга, гитаралап ойнаарынга ынак, уран чүүл
көрүлделеринге бо-ла киржир турган. Бир-ле хүн, 9 дугаар класска өөренип турда,
башкызы кым, кандыг мергежил чедип алырының дугайында беседа чоруткан. Ол
боданмайн-даа артист болур мен дээн. «Аас белээ» деп чүве турар, Альберт
Хомушку ам арат чонунуң аразында аян-сырынныг аялгалар чогаадыр алдарлыг артист
болганы ол.
Ол 1982 ч. Туранның 2 дугаар
школазын, Москваның Гнесиннер аттыг хөгжүм академиязын база 1995 ч. Күрүнениң
театр уран чүүлүнүң институдунуң режиссура салбырын чедиишкинниг дооскан.
Альберт Хомушку амыдыралының 40 ажыг чылдарын, ооң бүгү-ле чырык хүннерин, культурага,
уран чүүлге бараалгадып чоруур. Ол уран чүүлдүң база бир салым-чаяанныг,
шылгараңгай көскү төлээлериниң бирээзи. Ооң уран чүүлдүң шыпшыынче бедип үнген
чедиишкиннери: Тываның В. Көк-оол аттыг хөгжүм шии театрының артизинден эгелээш,
режиссёру, директору, театрның хөгжүм килдизиниң эргелекчизи, республиканың культура
яамызының бирги оралакчызынга чедир ажылдааны. Альберт Хомушку уран чүүлдүң
кандыг-даа адырынга ажылдап тургаш, амы-хууда бодунга
харыысалгалыын, негелделиин көргүзер чораан. Ооң сценага тургускан улуг
деңнелдиг ыры- хөгжүмнүг шиилери, хөй санныг ырыларның аялгалары чоннуң
ынакшылын чаалап алган. Ол чончу, улуг-даа,
бичии-даа кижилер-биле эптиг чугааны тып алыр, бөдүүн, биче сеткилдиг,
дузааргак, бүзүрелдиг сүмелекчи. Шылгараңгай бүгү талалыг хөгжүмчү болурундан
аңгыда, хостуг үелеринде чогаал бижииринге база сундулуг. Өскен төрээн чер-чуртунуң
чурумалын, чоок кижилеринге ынакшылын алгап-мактаан бөлүк шүлүктери «Улуг-Хем» сеткүүлүнге, «Шын», «Тываның аныяктары» солуннарынга парлаттынгылаан.
Барыын-Хемчик
кожууннуң Эрги-Барлык сумузунуң чону Альберт Хомушкунуң дугайында мынчаар
үнелээннер: «Республика чергелиг фестивальга бедик деңнелдиг, солун концерт-биле
киржиринге дорт удуртулгалыг бисти белеткежип берген, бүгү талалыг
салым-чаяанныг артизивис, композиторувус, режиссёрувус, Буян-Бадыргы ноянның
100 харлаанынга тураскааткан чаа, чараш ырызын бир дугаарында
эрги-барлыкчыларга бүзүреп, хөй санныг эр улустуң ниити ырызын күүсеттиргенин
боттарывыс-даа, чонувус-даа чарашсынып, дыңнаар турдувус. Ол дээш чоргаарланып
чоруур бис».
Ыры-хөгжүмге бойдустан
салым-чаяанныг, ооң-биле чүгленген, уран чүүлдүң далайында хостуг эжиндирген хөй
талалыг артизивис, режиссёрувус, композиторувус Альберт Кировович Хомушкуга төрүттүнген
хүнү-биле байырывыс чедирбишаан, ам-даа чоннуң сеткил-сагыжын чымчадып,
доюлдуруп кээр уян-сырынныг аялгаларны, ыры-хөгжүмнүг шиилерни чогаадырын
күзеп, хей-аъды улам-на бедик болурун йөрээп, быжыг кадыкшылды күзедивис!
Материалды И. Д. Ооржак белеткээн.
