Чооду Наталья Намчыловна 1959 ч.
апрельдиң 26-да тараа-ногаазы-биле байлак Таңды кожууннуң Владимировка суурга
төрүттүнген. Школаны дооскаш-ла, Кызылдың уран чүүл училищезиниң библиотека
салбырынче кирип алган.1978 ч. ону чедиишкинниг дооскаш, баштайгы ажылчын
базымын Эрзин кожууннуң уругларның ном саңының эргелекчизи бооп ажылдап
эгелээн. Баштайгы үеде ажылга шаптараазыннар турза-даа, ол кызымак,
чүткүлдүү-биле даанган ажылынга харыысалгалыын көргүзүп, чон аразынга база
аныяк өскени номчулгага сундулуг, сонуургалдыг болурун чедип алыры-биле хөй
суртаал ажылдарын кылып келген. Бодунуң билиг-мергежилин улам бедидип
алыры-биле, 1982 ч. Алтайның күрүнениң культура институдунче дужаап алган. 1986
ч. ону дооскаш, ажылдап өөрени берген чери, Эрзин кожууннуң төп ном саңынга методистеп
ажылдай берген. 1988-1993 чылдарда ажыл-амыдыралының аайы-биле Кызыл хоорайга
башкы институдунуң көдээ-ажыл агый салбырынга библиотекарлаан.
1994 ч. эгелээш, А. С. Пушкин
аттыг Национал ном саңынга эртем-методиктиг килдиске методистеп, арга-дуржулгазы
чедишкен, ажылынга негелделиг ажылдакчы боорга, килдистиң эргелекчизинге, оон
директорнуң оралакчызынга чедир депшип ажылдаан. Ол ажылдап келген үелеринде
республиканың ном саңнарының методиктиг хандырылгазын сайзырадырынче сагышты
салып, чугула айтырыгларны чөптүг сайгаржып, төрээн чериниң каас-чараш бойдузун
хумагалаары, аңаа ынакшыл, «Ном мээң салым-чолум» дээн чижектиг методиктиг сүмелерни бижээн. Ол ышкаш «Тыва улустуң чаагай
чаңчылдары болгаш ёзулалдары» деп методиктиг сүмени, 8 кезекке аңгы-аңгы аттарлыг, тыва
болгаш орус-дылдарда үндүргүлээн.
Ном саңының ажылдакчызы
харыысалгалыг болгаш база бир солун ажылдарның бирээзи дээрзин демдеглевес арга
чок. Наталья Намчиловна даанган ажылынга бердинген, кылыр дээн чүүлүн эчизинге
чедирип, кожууннарның ном саңнарының бурунгаар сайзыралынга хамаарышкан айтырыгларны
билдилии-биле шиитпирлежип, хөй-ле федералдыг программаларга, чаа-чаа
төлевилелдерни камгалажырынга, оларның боттанырынга арга-сүмезин кадып, улуг
үлүүн киириштирип келген. Өске регионнарның ном саңнарының арга-дуржулгазын
сонуургап, аныяк салгалдарга дагдыныкчы болуп, оларга бодунуң эгээртинмес
байлак дуржулгазын харам чокка дамчыдып берип чораан, дузааргак, биче сеткилдиг
кижи.
Ооң ажылынга ак сеткилдии-биле бердингенин, чүткүлдүүн
үнелеп, 2013 ч. Тыва Республиканың Улуг хуралының хүндүлүг бижиин тывыскан. Ол ышкаш Россия Федерациязының культура ямызының «Уран чүүлге чедиишкиннери» (2001) деп хөрек демдээниң эдилекчизи. Күш-ажылдың
хоочуну.
Тывавыстың культуразының
хөгжүлдезинге, ооң сайзыралынга улуг үлүг-хуузун киирип чораан хүндүлүг
коллегавыска төрүттүнген хүнү-биле изиг байырывыс чедирбишаан, быжыг
кадыкшылды, сүлде-сүзүү,
хей-аъды ам-даа бедик болурун йөрээдивис!
Материалды И. Д. Ооржак белеткээн
