Сарыг-оол
Саая Тываның Мөңгүн-Тайга
кожууннуң
Каргы деп черге 1937 ч. сентябрь 20-де төрүттүнген.
Школачы чылдарында-ла чурулгага сундулуу, Бай-Тайганың,
Тожунуң
школаларынга чурулга башкызы болуп ажылдааны, чурулга уран чүүлүн
шиңгээдип
алырынга эге базым болган.
1959
ч. Сарыг-оол Шожут-оолович Иркутскиниң уран чүүл
училищезиниң
уран чурулга салбырынга өөренип кирген.
1964 ч. ук училищени чедиишкинниг дооскаш, баштай Кызылда аныяк көрүкчүлер
театрынга чурукчулап ажылдаан, ооң соонда РСФСР-ниң
Чурулга уран чүүл
фондузунуң
Тывада чурулга-бүдүрүлге
мастерскаязынга чурукчулап киргеш, республика чергелиг чурулга делгелгелеринге
доктаамал киржип эгелээн.
1969
ч. Красноярск хоорайга эрткен «Социалистиг Сибирь» деп зона делгелгезинге
Сарыг-оол Сааяның
«Көдээ
хөгжүмчүлер»
деп чуруу улуг үнелелди
алган. Ол дээрге чурукчунуң бир дугаар
бедик утка-шынарлыг, профессионал деңнелдиг чуруу
болган. Чурукчунуң
композициязы бөдүүн.
Ооң
мурнуку кезиин дургаар хөгжүм
херекселдери туткан аныяк оолдар, кыстар концертче углай бар чоруур. Аныяк
кижилерниң
аян-шинчизи, арын-шырайында илерээн көдүрлүүшкүннүг
байдалы, долгандыр бойдустуң каас-шинии ынчангы
амыдыралдың
уг-шиин көргүзүп
турар.
Ооң чогаадыкчы ажыл-чорудулгазының
кол утказы – чурукчунуң төрээн Тывазының, ооң кижилериниң овур-хевири,
бойдузунуң уян шинчизи. Ол хөй-хөй этюдтарны чуруп, бодунуң чогаадыкчы ажылынга
өң-баазын будуктарны ажыглаарының аргаларын шудургу шиңгээдип турган. Ооң
бойдус чуруктарында кижиниң болгаш бойдустуң үзүлбес харылзаазы тоожуттунуп
келген. Сарыг-оол Сааяның темалыг чуруктарында безин бойдус чурумалы ниити
теманың тодарадыкчызы болгаш немекчизи болуп илереп келир.
Сарыг-оол Шожут-ооловичиниң
чогаадыкчы ажыл чорудулгазында портреттер – бөдүүн ажыл-ишчи кижилер,
уран-чүүлдүң мастерлери, республиканын сураглыг кижилери – кымнарны чок дээр, база
бир онзагай черни ээлеп турар.
Ол чүгле бодунуң төрээн черин
эвес, а бүгү Тываның булуңнарын кезип, Тес-Хемниң, Тожунуң, Бай-Тайганың
бойдус-чурумалын, ажыл-ишчи кижилерин чуруктарынга бодунуң көрүжү-биле, чуруур
аргалары-биле чуруп көргүзүп чораан.
Чурукчуларның Бүгү-эвилелдиң
чогаадылга бажыңнарынга каш удаа чедип, аңаа бир янзы, российжи пейзажтарны
чуруп, Мексикага, Моолга аян-чоруктарының үезинде бодунуң көрүжү-биле ында
амыдыралды, ужурашкан, танышкан кижилерни бистерге дамчыдып кээп чораан.
Чурукчунуң дыка хөй чуруктары
Россияның, Тыва Республиканың Чурулга уран чүүл музейлериниң фондуларында
киирген. РСФСР-ниң, ССРЭ-ниң Чурукчулар съездилериниң делегады болуп, оларның
ажылынга идепкейжи киржип, хүндүткелдиң хөрек демдээ орден-биле шаңнаткан.
