Делегейде чон бүрүзү чурттап турар чериниң аайы-биле ойнаар оюннарлыг болур. Олар салгалдан салгалче дамчып, чоннуң уттундурбас оюннары бооп артып каар. Ол оюннар чаштарны, аныяктарны чуртталгага аваангыр-кашпагай, угаан-сарыылдыг болурунга ɵɵредип чоруур.

Бо үеде делегейде дыка хɵй чоннуң оюннары чидип азы шуут уттундуруп турары харааданчыг. А бистиң тыва оюннарывыс читпейн, уттундурбайн салгалдан салгалче дамчывышаан, ойнап чоруурувус дыка ɵɵрүнчүг бооп турар. Ынчангаш бо үеде кол кичээнгейни тыва улустуң оюннарже угландырырары – бистиң кол сорулгавыс.

«Кажык» – тыва улустуң эң нептереңгей болгаш ынак оюннарының бирээзи. Бо оюн кижиден кашпагай чорукту, угаангыр болурун негээр. Долгандыр турар кɵрүкчүлерниң, аарыкчыларның сонуургалын оттурар оюн болуп турар.

«Кажык» оюннунуң хевирлери мындыг:

1. Дɵрт берге –

-  кажыкты чыттырып кагары

-  кажыкты дүжүрүп кагары

-  кажыкты хожулап кагары

2. Кажык адары;

3. Кажык-биле аът чарыштырары;

4. Кажык-биле бодалажыыры.

А. С. Пушкин аттыг ном саңының ажылдакчылары "Чодураа" лагерьде дыштанып турар уругларга кажык-биле оюннарга өөредиглиг кичээл эрттиргеннер. Уруглар улуг сонуургал-биле оюннуң дүрүмнерин – кажыктың кайы талазы инек, аът, ɵшкү, хой болурун ɵɵренип алганнар. Кажыктар адыш хире улуг база болур, ол дээрге инектиң азы ивиниң кажыктары-дыр. Бичии кажыктар дээрге хойнуң, ɵшкүнүң азы эликтиң болур.

Уруглар кажык-биле аът чарыштырар оюнну улуг сонуургалдыг ойнааннар. Оюнну ойнап эгелээрде баштай кидисти азы кадыг, турум чадыгны салып алыр. Оюннуң дүрүмү мындыг: «40-50 хире азы оон-даа хɵй кажыктарны «аът» кылдыр дизе тургузуп алыр. Дистинчек кажыктың эгелээн ужун орта (старт) «аъттарны» ийи талазындан база чыскаай тургузуп алыр. Оюнну эгелээр кижи дɵрт кажыкты алгаш, чадыг кырынче дүжүрер. Дүшкен кажыктарда чеже «аът» дүшкен болдур, ынча санныг аът маңы хемчээр кажыкты эртер. Түңнелинде чыскаап каан кажыктарның ɵске ужунга кымның «аъды» мурнай келген, ол кижи уткан болур». Оюн уругларга улуг сонуургалды оттурган, оларның чараш, чаптанчыг овурларын кɵргүскен.

Тыва оюннарны моон-даа соңгаар сайзырадыры-биле А. С. Пушкин аттыг ном саңының ажылдакчылары уругларга, аныяк ɵскеннерге ɵɵретпишаан ойнадыыр сорулганы салганнар.